Het gesprek in de kerk

'De preek, hoewel monologisch van vorm, veronderstelt (getuige haar naam 'homilia') de context van de reagerende gemeente en moet daarom in een gesprek uitmonden, wil de actualiteit van het Evangelie ten volle in het leven van de gemeente worden opgenomen. Het gesprek kan de preek niet vervangen, maar omgekeerd evenmin. Het gesprek is het verlengde van de preek, de toepassing die wordt voortgezet en uitgebreid door hen die haar straks metterdaad door hun leven in de wereld waar willen maken. Met 'het verlengde van de preek' bedoelen we niet, dat elke preek moet worden gevolgd door een gesprek over die preek, maar wel dat beide institutionele activiteiten elkaars complement zijn: de preek dreigt zonder het gesprek als vervolg te verwaaien, en het gesprek dreigt zonder de preek als achtergrond vrijblijvend te worden.'

H. Berkhof, Christelijk Geloof, 4e druk, p.376

Vragen houdt levend

Bij wie geen vragen meer stelt, is van binnen iets gestorven.

Vragen stellen houdt ons levend.

Wanneer dogmatiek een middel wordt om vragen vroegtijdig af te stoppen, gaat de dynamiek uit de zaak en de spanning verloren.

Wie met lastige vragen van anderen over de Bijbel moeite heeft, heeft ze vaak zelf ook niet beantwoord. Om deze verlegenheid niet bloot te geven, dient een kort en slecht doordacht antwoord om de naaktheid te bedekken.

Vragenstellers zijn lastig; ze herinneren ons aan onze eigen onwetendheid. Wie te veel vragen stelt, moet dan maar worden verwijderd, om de rust binnen de gelederen te waarborgen.

Kerstfeest vier je thuis

‘In het huis Mijns Vaders zijn vele woningen…’ – Johannes 14:2a

Kerst is een feest van gezelligheid. Van donkerheid en lichtjes, de kou buiten en de warmte binnen, hier en daar een sfeerrijke kerstversiering. Ook een goed gevulde tafel met het nodige gezelschap hoort erbij om het feest compleet te maken. En waar kun je beter Kerst vieren dan thuis? Van huis zijn met Kerst kan een vreselijk eenzaam gevoel geven. Soldaten op missie, zakenmannen aan het werk, familie op reis: nergens wordt thuis meer gemist dan tijdens Kerst. Juist omdat je met Kerst thuis behoort te zijn. Overigens, thuis zijn met Kerst is nog geen garantie voor het gelukkige Kerstgevoel. Want ook dan kan de eenzaamheid gevoeld worden: door disharmonie in het gezin. En helaas voor sommigen een niet te ontlopen gegeven: de afwezigheid van juist die personen die het feest altijd tot een feest maakten wordt met Kerst bijna tastbaar.

In een diepere zin is Kerst ook het feest van thuis. In het Kerstevangelie komen we namelijk Degene tegen die Zijn Vaderlijk huis heeft verlaten, om af te reizen naar een ongastvrij land. De Zoon van God wilde voor een tijd afstand doen van Zijn hemels thuis, om temidden van ons mensen te verkeren. ‘Hij heeft onder ons gewoond’ (Joh. 1:14). Zijn leven hier was geen leven van een welkome ontvangst en een geheel verzorgd verblijf. Hij had niets om het hoofd op neer te leggen. Ook al had onze Heere Jezus een dak boven zijn hoofd, figuurlijk was Hij op deze wereld een thuisloze. Staat u daar eens bij stil, wat een opoffering dat op zichzelf is geweest: het rijke en warme hemelse thuis, opgeluisterd door de verering van engelen, te willen verlaten voor een armoedige en kille wereld, ontluisterd door de vijandigheid van mensen zoals u en ik. Dit alles is deel van de weg die Christus heeft willen gaan: de weg van afdaling, van zelfvernedering, om te komen tot op ons en uw niveau; ja zelfs nog dieper dan dat is Hij gegaan.

Waarom deed Hij dat? U kent het antwoord: om onze zonden te verzoenen. Maar zelfs deze verzoening staat in het teken van een hoger doel: om ons weer bij God te brengen (1 Petrus 3:18). Anders gezegd: om weggelopen zonen en dochters weer werkelijk Thuis te brengen. Naar dat Thuis is elk mens op zoek, rusteloos, voortgejaagd; sommigen hebben het zoeken al opgegeven. Maar dít is één van de gouden randen van het Kerstevangelie: dat Christus thuisloos wilde worden om ons weer thuis te brengen. Thuis bij een royale, gunnende, goede Vader. Over de hemel wordt in de Bijbel wel gesproken in termen van een feestmaal. Denkt u dan niet dat het daarbij gaat om de spijzen die op tafel staan; het gaat bij het feestmaal van God om degenen die aan de tafel zitten. Het gaat Hem om u!

Met deze gedachte kunnen wij Kerst vieren. Dan mag onze warme, huiselijke Kerstsfeer een weerspiegeling (ook al is het een bijzonder zwakke) zijn van het hemelse Thuis. En zelfs het gevoel van gemis van thuis of het ervaren van eenzaamheid kan ons verbinden aan deze Kerstgedachte, omdat we dan een heel klein beetje ervaren van de thuisloosheid die Gods Zoon hier zelf op aarde ervaren heeft.

Kerst is een feest van Thuiskomen. Dat gaat dieper dan we denken, veel dieper dan we kunnen ervaren, oneindig hoger dan we kunnen bezingen. Kerst is ook de vervulling van onze diepste eenzaamheid, wanneer we déze waarheid omhelzen: dat Christus ons bij God de Vader heeft willen thuisbrengen. Ik wens u en jou toe dat Kerstfeest voor u Thuisfeest mag zijn of worden!

Bevrijdende gedachte

“Indien wij geloven, dat de hemel ons vaderland is, moeten wij veeleer onze rijkdommen daarheen zenden, dan ze hier houden, waar ze, bij een plotselinge verhuizing, voor ons zullen verloren gaan. Maar hoe zullen wij ze zenden? Wel, doordat we ze meedelen aan de armen en behoeftigen, want al wat hun geschonken wordt, rekent de Here dat Hem gegeven is (Mattheüs 25 : 40). Vandaar die uitnemende belofte: “Wie de arme geeft, leent de Heere” (Spreuken 19 : 17). Evenzo: “Wie rijkelijk zaait, zal rijkelijk maaien” (2Korinthe 9:6). Want wat aan de broederen uit de plicht der liefde ten koste gelegd wordt, wordt in des Heren hand in bewaring gegeven. Hij zal het, daar Hij een betrouwbaar bewaarder is, eens met rijke rente weergeven”.

Calvijn, Institutie Boek III, h.18