vrijdag 8 februari 2008

Mechanismen van in- en uitsluiting (2)

Insiders en outsiders
Mensen creëren automatisch een binnen en een buiten. Deze automatismen zijn te benoemen als sociaal-psychologische mechanismen, die vaak gewoon functioneren zonder dat we dat ons bewust zijn. Er zijn natuurlijke grenzen die bepalen of je een insider of een outsider bent. Binnen het kader van familiebetrekkingen spreken we over het gezin of de familie en de aanhang. Ook al wordt een aanhangende opgenomen in de familie, en is hij in zekere zin een insider, toch blijft hij altijd ergens een outsider.
Op hoger, nationaal-cultureel niveau zien we dat een volk mensen van een andere cultuur binnen zich opneemt, maar dit vaak gepaard gaat met bepaalde eisen: een bepaalde mate van aanpassing, die we integratie noemen. Aanpassing in gedrag, taal, kennis, etc. ‘Je mag bij ons komen wonen, maar dan moet je wel een beetje zoals wij worden.‘ Het lijkt mooi, maar wanneer de insiders bepalen hoe de outsiders insiders moeten worden, hebben zij de macht over hoe ver de insluiting gaat. Onder dit proces ligt vaak een diepe wortel van xenofobie verborgen, en angst voor de vreemde gaat vaak gepaard met een angst voor het verlies van eigen identiteit. ‘Kom niet te dichtbij, want anders besmet je me misschien.‘
Hoger nog dan dit niveau, op transnationaal en intercultureel niveau, spelen soortgelijke mechanismen; alleen zijn deze nog moeilijker zichtbaar te maken. Het zou verrassend kunnen zijn om ontwikkelingshulp in dit licht te bezien. Of de rechten van de mens, die een handvol mensen voor de rest van de wereld heeft opgesteld.
Wanneer we er voor het gemak even vanuit gaan dat mechanismen van in- en vooral uitsluiting vaak negatief, onderdrukkend, of fnuikend uitpakken voor een bepaalde groep, kunnen we zeggen dat het kwaad tot in onze maatschappelijke en globale structuren is doorgedrongen.

Geen opmerkingen: