Hermeneutische vingeroefeningen (1)

Het particuliere en het universele
Hermeneutiek gaat over de relatie tussen het particuliere en het universele, het bijzondere en het algemene. De interpreet probeert in de wereld van het particuliere, of het nu om een tekst gaat of om een persoon, het universele te ontwaren. Anders gezegd: door het universele als meetinstrument dichtbij het particuliere te houden, en te kijken of het ‘match(e)t’, probeert hij het particuliere te begrijpen in termen van het universele. Wanneer het bijzondere puur bijzonder blijft, vindt er geen verstaan plaats. Verstaan treedt pas op wanneer in het bijzondere iets van het algemene gezien wordt. Tegelijk kan het zo zijn dat het begrip van het algemene door het bijzondere wordt opengebroken, omdat dit laatste iets nieuws weet te brengen, wat niet door vergelijk met al eerder bekende situaties wordt opgedoken, maar wat zichzelf als nieuw aandient. Hoe dit nieuwe toch verstaan kan worden, is door het met oude dingen te vergelijken, die er het dichtst bij in de buurt komen, of, de andere kant op, door er een tegenovergestelde van iets ouds in te zien. x ken ik niet, het is nieuw voor mij, maar -x ken ik wel.