Leerformulering als groepsafbakende taalhandeling
Formuleren van de leer is een manier om (radicaal) andersdenkenden (vroeger 'ketters' genoemd) effectief de deur te wijzen. Allereerst functioneert dit formuleren - belijden in engere zin - als zelf-explicatie en zelf-designatie. De eigen identiteit van de groep wordt ermee verwoord; men zet zichzelf op de kaart. Vervolgens wordt ook openbaar dat wie het niet met de leer eens is, geen deel van de groep is. De formulering functioneert ten opzichte van hen eigenlijk tweevoudig: a) ze maakt scheiding tussen degenen die het wel en het niet met haar eens zijn; ze wijst de 'ketters' aan; b) ze impliceert dat wie de leer niet deelt, geen deel van de groep kan zijn.
Als zodanig grenst de leer de groep af. Het dogma heeft een sociale functie. Het houdt bijeen en het sluit of houdt buiten. De verwoording van een leer is een taalhandeling: het bevestigt in het spreken de positie van hen die binnen haar inhoud vallen, en het stoot uit degenen die van haar afwijken.
Deze situatie geldt met name binnen een leerstellig vaste groepering. Waar andere prioriteiten heersen, zijn andere criteria aan het werk, maar het kunnen dezelfde mechanismen zijn. Moreel gedrag is zo'n criterium. Of kledingcode.
Onze ruimhartige God sluit soms mensen in die door andere mensen worden buitengesloten. Gelukkig maar.
Als zodanig grenst de leer de groep af. Het dogma heeft een sociale functie. Het houdt bijeen en het sluit of houdt buiten. De verwoording van een leer is een taalhandeling: het bevestigt in het spreken de positie van hen die binnen haar inhoud vallen, en het stoot uit degenen die van haar afwijken.
Deze situatie geldt met name binnen een leerstellig vaste groepering. Waar andere prioriteiten heersen, zijn andere criteria aan het werk, maar het kunnen dezelfde mechanismen zijn. Moreel gedrag is zo'n criterium. Of kledingcode.
Onze ruimhartige God sluit soms mensen in die door andere mensen worden buitengesloten. Gelukkig maar.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten